Oorlogsslachtoffers

Putten, 1944


Een verhaal wat mij van jongs af aan werd verteld was het verhaal over de razzia in Putten. Op 1 oktober 1944 werd een grote razzia gehouden door de Duitse bezetter. De aanleiding daartoe was een aanslag op 30 september dat jaar waarbij een Duitse officier het leven liet. Er moest een voorbeeld worden gesteld. De gevolgen van de razzia zijn zeer aangrijpend. 661 mannen werden weggevoerd en 547 van hen keerden nooit meer terug naar huis. Vaan hen die wel terug kwamen stierven er nog vijf aan de gevolgen van hun verblijf in de kampen in Duitsland.

Als u meer wilt lezen over deze razzia, dan verwijs ik u graag naar de website van de stichting Oktober ’44 (www.oktober44.nl). Op deze website wordt de herinnering levend gehouden aan de gevallen dorpsgenoten. Ook is meer informatie te vinden over de weggevoerde mannen op de websites www.ogs.nl (Oorlogsgravenstichting) en www.kz-gedenkstaette-neuengamme.de (Kamp Neuengamme).

Brengt ons bij de vraag: Waarom werd dan dit verhaal in de familie verteld en overgedragen? De razzia is ook een zwarte bladzijde in de familiegeschiedenis van de familie van Voorst. Mijn overgrootvader Jan is in zijn jeugd vertrokken uit Putten, maar liet daar wel zijn familie achter die daar ook voor een groot deel bleef wonen. Onder hen ook zijn zuster Steventje die later trouwde met Renger Pieper. In hun gezin sloeg de razzia een diepe wond. Vier zoons, volle neefs van mijn grootvader Dirk van Voorst, werden weggevoerd, twee schoonzoons en een aanstaande schoonzoon. Om hen in gedachtenis te houden werd hun verhaal bewaard en doorgegeven. Ik doe dat nu ook op mijn manier het verhaal ook hier weer door te geven.

  • Aalt Pieper, van beroep landbouwer, geboren op 21 maart 1907 in Aalt is overleden op 4 januari 1945 in Hamburg (Dld) (Hauptlager KZ Neuengamme), 37 jaar oud. Aalt was getrouwd met Aaltje Grift.
  • Renger Pieper jr., van beroep gemeentewerker, geboren op 23 september 1914 in Renger is overleden op 13 november 1944 in Hamburg (Dld.) (Hauptlager KZ Neuengamme), 30 jaar oud.
  • Jan Pieper, van beroep landarbeider, geboren op 19 oktober 1923 in Jan is overleden op 18 november 1944 in Ladelund (Dld.) (Außenlager Ladelund), 21 jaar oud.
  • Steven Pieper, van beroep landarbeider, geboren op 15 mei 1926 in Steven is overleden op 20 december 1944 in Hamburg (Dld.) (Außenlager Hamburg-Hammerbrook (Spaldingstraße), 18 jaar oud.
  • Hendrik Schuit, van beroep paardenknecht/ landarbeider, geboren op 16 november 1912 in Putten, zoon van Jannes Schuit en Jannetje Ruiter. Hendrik is overleden op 15 november 1944 in Ladelund (Dld.) (Außenlager Ladelund), een dag voor zijn 32ste verjaardag. Hendrik was getrouwd met Trijntje Pieper.
  • Arie Haagswoud, van beroep los arbeider, geboren op 9 september 1915 in Putten, zoon van Jan Haagswoud en Kristina Glismeijer. Arie is overleden op 11 december 1944 in Ladelund (Dld.) (Außenlager Ladelund), 29 jaar oud. Arie was getrouwd met Aaltje Pieper.
  • Hendrik Gerrit Bilderbeek, van beroep landarbeider, geboren op 2 juli 1918 in Steenderen, zoon van Bernard Bilderbeek en Everdina Johanna Scholten. Hendrik Gerrit is overleden op 5 december 1944 in Ladelund (Dld.) (Außenlager Ladelund), 26 jaar oud. Hendrik Gerrit was verloofd met Elbertje Pieper.

Drie, 1944


Naast de familie Pieper zijn ook in de familie Born gevallenen te melden. Dit zijn een halfbroer (Abraham) en 2 halfneefs (Evert en Jannes) van mijn overgrootvader Jan van Voorst. Abraham en Evert zijn opgepakt door de bezetter nadat hun schuilplaats nabij het Solsegat nabij Putten ontdekt was. Jannes is ter plaatse doodgeschoten toen hij probeerde te ontvluchten.

Dit verhaal is uitgebreid beschreven op de website van stichting Oktober ’44. Op de plaats waar dit alles gebeurde staat nu nog “Het paaltje van Jannes“. Over dit gedenkteken werd in de familie vaker gesproken. Verder onderzoek bracht me bij dit verhaal.

  • Abraham Born, van beroep voorman, geboren op 22 april 1896 in Putten. Abraham is overleden op 14 februari 1945 in Hamburg (Dld.) (Hauptlager KZ Neuengamme), 48 jaar oud. Abraham trouwde eerst (1916) met Grietje van Hierden en later (1920) met Johanna Lubbersen.
  • Evert Born, van beroep timmerman, geboren op 15 december 1920 in Ermelo. Evert is overleden in maart 1945 in Hamburg (Dld.) (Hauptlager KZ Neuengamme), 25 jaar oud.
  • Jannes Born, lid van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten, geboren op 8 september 1925 in Ermelo. Jannes werd op 13 december 1944 doodgeschoten toen hij probeerde te vluchten na de ontdekking van hun schuilplaats, hij ligt begraven op het Nederlands Ereveld in Loenen.

Wat overigens wel interessant is, is dat Abraham Born als vrijwilliger deelnam aan de Spaanse burgeroorlog. Hij sloot zich, met zo’n 700 andere Nederlanders, aan bij de Republikeinse regering in Spanje. Mij is hierover verder vanuit de overlevering niets bekend.


Jan Jacob van den Top


Tot slot is er in de familie van mijn grootmoeder Geurtje Otten ook een gevallene te melden. Het gaat om een volle neef van mijn grootmoeder, een zoon van Maas van den Top en Johanna van de Bospoort: Jan Jacob van den Top, van beroep landbouwer, lid van het verzet, geboren op 10 september 1912 in Lunteren. Jan Jacob is overleden op 24 februari 1945 in Neuengamme (Dld.), 32 jaar oud. Het verhaal van Jan Jacob is mij niet bekend, zijn naam wel. Daarom deel ik deze ook hier op deze pagina.


Verantwoording afbeeldingen


  • Stichting Oktober 44 (2004, mei 12). URL: https://oktober44.nl. Foto’s van Aalt, Renger, Jan en Steven Pieper, Hendrik Schuit, Arie Haagswoud en Hendrik Gerrit Bilderbeek. Putten, GLD, NL: Stichting Oktober 44.
  • Brink-Born, T (Trijntje). van den (2004). Foto’s Abraham en Jannes Born. Putten, GLD, NL.